അയ്യാ വൈകുണ്ഠർ ആണ് അയ്യാവഴി എന്ന വിശ്വാസ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ നാമം മുത്തുക്കുട്ടി എന്നാണ്.
19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തെക്കൻ തിരുവിതാംകൂറിൽ ആരംഭിച്ച ഒരു മതപരമായ മുന്നേറ്റമാണ് അയ്യാവഴി.
ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ, പ്രത്യേകിച്ച് കന്യാകുമാരിയിലും തിരുവിതാംകൂറിന്റെ തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിലും പ്രചാരത്തിലുള്ള ഒരു ഏകദൈവ വിശ്വാസമാണിത്.
ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ആരാധനാ കേന്ദ്രമാണ് കന്യാകുമാരി ജില്ലയിലെ സ്വാമിത്തോപ്പ് പതി.
അയ്യാവഴിയുടെ വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥമാണ് അഖിലത്തിരട്ട് അമ്മാനൈ.
ജാതി വ്യവസ്ഥയ്ക്കും സാമൂഹിക അസമത്വങ്ങൾക്കും എതിരെ പോരാടിയ ഒരു നവോത്ഥാന നായകനായാണ് വൈകുണ്ഠ സ്വാമികൾ അറിയപ്പെടുന്നത്.
തിരുവിതാംകൂറിലെ പിന്നോക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ആത്മവിശ്വാസവും സമത്വബോധവും വളർത്തുന്നതിൽ അയ്യാവഴി വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു.
