സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യാ ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ കമ്മിറ്റികൾ:
- ധാർ കമ്മീഷൻ (Dhar Commission): 1948-ൽ എസ്.കെ. ധാർ അധ്യക്ഷനായി രൂപീകരിച്ചു. ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുന്നതിനെതിരെയാണ് ഈ കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട് നൽകിയത്.
- ജെ.വി.പി (JVP) കമ്മിറ്റി: 1948-ൽ ജവഹർലാൽ നെഹ്റു, വല്ലഭഭായ് പട്ടേൽ, പട്ടാഭി സീതാരാമയ്യ എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഈ കമ്മിറ്റി, ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയെ എതിർത്തു.
- ഫസൽ അലി കമ്മീഷൻ (Fazal Ali Commission): 1953-ൽ രൂപീകരിച്ചു. 1956-ലെ 'സ്റ്റേറ്റ് റീഓർഗനൈസേഷൻ ആക്ട്' (State Reorganization Act) പാസാക്കുന്നതിന് അടിസ്ഥാനമായത് ഈ കമ്മീഷൻ നൽകിയ റിപ്പോർട്ടാണ്. കെ.എം. പണിക്കർ, എച്ച്.എൻ. കുൻസ്രു എന്നിവരായിരുന്നു മറ്റ് അംഗങ്ങൾ.
മേൽപറഞ്ഞവയെല്ലാം സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ട കമ്മിറ്റികളാണ്. സർക്കാർിയ കമ്മീഷൻ (Sarkaria Commission) ഈ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടാത്തതാണ്; ഇത് 1983-ൽ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധങ്ങൾ പഠിക്കാനായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ട കമ്മീഷനാണ്.