Question

ഒരു ഗവണ്മെൻറ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ തൻറെ നിയമപരമായ കർത്തവ്യം നിറവേറ്റാതിരിക്കുകയും അതുവഴി മറ്റേതെങ്കിലും വ്യക്തിയുടെ അവകാശങ്ങൾ ഹനിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ കോടതി പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന റിട്ട് ഏതാണ്?

(i) പ്രൊഹിബിഷൻ

(ii) കോവാറൻറോ

(iii) മാൻഡമസ്

(iv) സെർഷ്യോററി

• A. (iii) or (i)
• B. (iv) or (ii)
• C. (iii) only
• D. (i) Only

Answer 1

Answer:

C. (iii) only

മാൻഡമസ് (Mandamus)

• മാൻഡമസ് എന്നാൽ 'ഞങ്ങൾ കൽപ്പിക്കുന്നു' (We Command) എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.

• ഒരു പൊതു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ തൻ്റെ ഔദ്യോഗികമായ കടമകൾ നിർവ്വഹിക്കാതിരിക്കുകയും, അത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ മൗലികാവകാശത്തെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ കോടതി പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന റിട്ടാണിത്.

• ഈ റിട്ട് വഴി തൻ്റെ നിയമപരമായ കർത്തവ്യം കൃത്യമായി ചെയ്യാൻ കോടതി ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരിയോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

• പൊതു സ്ഥാപനങ്ങൾ, കോർപ്പറേഷനുകൾ, കീഴ്ക്കോടതികൾ, ട്രൈബ്യൂണലുകൾ, ഗവൺമെന്റ് എന്നിവർക്കെതിരെയും മാൻഡമസ് പുറപ്പെടുവിക്കാൻ സാധിക്കും.

• എന്നാൽ ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്‌ട്രപതി, സംസ്ഥാന ഗവർണർമാർ എന്നിവർക്കെതിരെയും, സ്വകാര്യ വ്യക്തികൾക്കെതിരെയും മാൻഡമസ് പുറപ്പെടുവിക്കാൻ കഴിയില്ല.

മറ്റു പ്രധാന റിട്ടുകൾ

• പ്രൊഹിബിഷൻ (Prohibition): കീഴ്ക്കോടതികൾ തങ്ങളുടെ അധികാരപരിധി മറികടന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നത് തടയാൻ ഉന്നത കോടതികൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന റിട്ട് (അർത്ഥം: 'തടയുക').

• സെർഷ്യോററി (Certiorari): കീഴ്ക്കോടതികളുടെ പരിഗണനയിലിരിക്കുന്ന കേസുകളുടെ ഫയലുകൾ പുനഃപരിശോധനയ്ക്കായി ഉന്നത കോടതികളിലേക്ക് മാറ്റാൻ ഉത്തരവിടുന്ന റിട്ട് (അർത്ഥം: 'കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുക').

• കോവാറന്റോ (Quo-Warranto): നിയമവിരുദ്ധമായി ഒരു പൊതുപദവി കൈവശം വെച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തിക്കെതിരെ കോടതി പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന റിട്ട് (അർത്ഥം: 'എന്ത് അധികാരത്താൽ').

• ഹേബിയസ് കോർപ്പസ് (Habeas Corpus): നിയമവിരുദ്ധമായി തടങ്കലിൽ വെച്ചിരിക്കുന്ന ഒരാളെ കോടതിക്ക് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കാൻ ഉത്തരവിടുന്ന റിട്ട് (അർത്ഥം: 'ശരീരം ഹാജരാക്കുക').

• ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 32 അനുസരിച്ച് സുപ്രീം കോടതിക്കും, ആർട്ടിക്കിൾ 226 അനുസരിച്ച് ഹൈക്കോടതികൾക്കും റിട്ടുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കാനുള്ള അധികാരമുണ്ട്.

• ആർട്ടിക്കിൾ 32 നെ ഭരണഘടനയുടെ ഹൃദയവും ആത്മാവുമെന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചത് Dr. B.R. Ambedkar ആണ്.