സിസ്റ്റമാറ്റിക് ഡിസെൻസിറ്റൈസേഷൻ
ഒരു പ്രത്യേക ഭയത്തെ (ഫോബിയ) അല്ലെങ്കിൽ ഉത്കണ്ഠയെ ചികിത്സിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരുതരം ബിഹേവിയറൽ തെറാപ്പിയാണ് സിസ്റ്റമാറ്റിക് ഡിസെൻസിറ്റൈസേഷൻ. ഇത് പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിശ്രമ പരിശീലനം (Relaxation Training): ആദ്യമായി, തെറാപ്പിസ്റ്റ് രോഗിയെ ശ്വാസമെടുക്കുന്നതിനും പേശികളെ അയവുവരുത്തുന്നതിനുമുള്ള വിദ്യകൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ശരീരത്തിന്റെ ഉത്കണ്ഠാ പ്രതികരണങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
ഭയത്തിന്റെ ശ്രേണി നിർമ്മിക്കൽ (Creating a Fear Hierarchy): അടുത്തതായി, രോഗിക്ക് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഭയമുണ്ടാക്കുന്ന സാഹചര്യം മുതൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭയമുണ്ടാക്കുന്ന സാഹചര്യം വരെ ഒരു പട്ടിക തയ്യാറാക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, പറക്കുന്നതിനെ ഭയക്കുന്ന ഒരാൾക്ക്, അതിന്റെ ശ്രേണി ഇങ്ങനെയായിരിക്കാം:
വിമാനം ടേക്ക് ഓഫ് ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുക.
വിമാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വീഡിയോ കാണുക.
ഒരു വിമാനത്താവളത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകുക.
ഒരു വിമാനത്തിൽ കയറി ഇരിക്കുക.
യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ പറക്കാൻ പോകുക.
ക്രമമായ വിധേയമാക്കൽ (Gradual Exposure): അവസാനമായി, രോഗിയെ വിശ്രമിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ച ശേഷം, ഭയത്തിന്റെ ശ്രേണിയിലെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലൂടെയും ക്രമേണ കടന്നുപോകാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഭയമുണ്ടാക്കുന്ന സാഹചര്യം ആദ്യം നേരിടാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, എന്നിട്ട് അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. രോഗി ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ഉത്കണ്ഠ അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, വിശ്രമ വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് അതിനെ മറികടക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
ഈ ചികിത്സയുടെ ലക്ഷ്യം, വിശ്രമിക്കുന്ന അവസ്ഥയിൽ തന്നെ ഭയമുണ്ടാക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളെ നേരിടാൻ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. ഇത് ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, രോഗിയുടെ തലച്ചോറ് ആ സാഹചര്യങ്ങളെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു.
