മാനസികമായ അസന്തുലിതാവസ്ഥ (Disequilibrium): ഒരു കുട്ടിക്ക് നിലവിലുള്ള അറിവ് (Schema) കൊണ്ട് പുതിയൊരു സാഹചര്യത്തെയോ വിവരത്തെയോ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാതെ വരുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. ഇത് കുട്ടിയുടെ മനസ്സിൽ ഒരു ആശയക്കുഴപ്പമോ ജിജ്ഞാസയോ ഉണ്ടാക്കുന്നു.
പഠന പ്രക്രിയ: ഈ അസന്തുലിതാവസ്ഥ മറികടക്കാൻ കുട്ടി പുതിയ വിവരങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളാനോ (Assimilation) നിലവിലുള്ള അറിവ് പരിഷ്കരിക്കാനോ (Accommodation) ശ്രമിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ മനസ്സ് വീണ്ടും സന്തുലിതാവസ്ഥയിൽ (Equilibrium) എത്തുകയും പുതിയ അറിവ് നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ചുരുക്കത്തിൽ, കുട്ടികളിൽ ജിജ്ഞാസയും ചിന്തയും ഉണർത്തി പഠനം സാധ്യമാക്കാൻ ഈ മാനസിക അസന്തുലിതാവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു എന്ന് ജ്ഞാനനിർമ്മിതിവാദം സമർത്ഥിക്കുന്നു.