ഉത്ഭവം: രാജസ്ഥാനിലെ അജ്മീറിനടുത്തുള്ള ആരവല്ലി പർവതനിരകളിലെ പുഷ്കർ താഴ്‌വരയിൽ (നാഗ കുന്നുകൾ) നിന്നാണ് ഈ നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.
ആദ്യകാല പേര്: ഉത്ഭവസ്ഥാനത്ത് ഈ നദി സാഗർമതി എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഗോവിന്ദ്ഗഢ് കടന്ന് പുഷ്കർ തടാകത്തിൽ നിന്ന് വരുന്ന സരസ്വതി നദിയുമായി ചേരുമ്പോഴാണ് ഇതിന് 'ലൂണി' എന്ന പേര് ലഭിക്കുന്നത്.
നീളം: ഏകദേശം 495 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ ഈ നദി ഒഴുകുന്നു.
അവസാനം: താർ മരുഭൂമിയിലൂടെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ ഒഴുകി, ഗുജറാത്തിലെ ചതുപ്പുനിലമായ റാൻ ഓഫ് കച്ചിൽ (Rann of Kutch) എത്തിയാണ് നദി വറ്റിവരളുന്നത്.
പോഷക നദികൾ: ലിൽറി (Lilri), സുക്രി (Sukri), ജവായ് (Jawai), ഗുഹിയ (Guhiya), ബന്ദി (Bandi) എന്നിവയാണ് ലൂണി നദിയുടെ പ്രധാന പോഷക നദികൾ.
പ്രത്യേകതകൾ: മരുഭൂമിയിലൂടെ ഒഴുകുന്നതുകൊണ്ട് ഇതിനെ 'മരുഭൂമിയിലെ നദി' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. വടക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ നല്ല ശുദ്ധജലവും, താഴേക്ക് ഒഴുകുന്തോറും ലവണാംശം (Salinity) കൂടുതലുമുള്ള നദിയാണിത്.
പ്രധാന നഗരങ്ങൾ: അജ്മീർ, ജോധ്പൂർ, ബാർമർ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ ഈ നദിയുടെ തീരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
