മഹലാനോബിസ് മാതൃക (Mahalanobis Model): ഇന്ത്യൻ ആസൂത്രണ കമ്മീഷൻ അംഗമായിരുന്ന പ്രശാന്ത ചന്ദ്ര മഹലാനോബിസ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഈ മാതൃക രണ്ടാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയുടെ (1956-1961) അടിസ്ഥാനമായിരുന്നു.
കാപിറ്റൽ ഗുഡ്സ് വ്യവസായം: ഈ മാതൃകയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യവസായവൽക്കരണത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. ഇതിനായി യന്ത്രങ്ങൾ, ഇരുമ്പ്, ഉരുക്ക് തുടങ്ങിയ കാപിറ്റൽ ഗുഡ്സ് (Capital Goods) വ്യവസായങ്ങൾക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകി.
നെഹ്റു-മഹലാനോബിസ് മാതൃക: അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിൻ്റെ പിന്തുണയോടെ നടപ്പിലാക്കിയതിനാൽ ഇത് 'നെഹ്റു-മഹലാനോബിസ് മാതൃക' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
കൺസ്യൂമർ ഗുഡ്സ്: ആദ്യ പദ്ധതിയായ ഹാരോഡ്-ഡോമർ മാതൃകയിൽ കൃഷിക്ക് മുൻഗണന നൽകിയപ്പോൾ, രണ്ടാം പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് വ്യവസായങ്ങളിലേക്ക് ശ്രദ്ധ മാറ്റുകയും, ഉപഭോക്തൃ ഉൽപ്പന്നങ്ങളെക്കാൾ (Consumer Goods) അടിസ്ഥാന വ്യവസായങ്ങൾക്ക് ഊന്നൽ നൽകുകയും ചെയ്തു.
പ്രത്യേകതകൾ: 'ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സിൻ്റെ പിതാവ്' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പി.സി. മഹലാനോബിസിൻ്റെ സംഭാവനകളെ മാനിച്ച് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ജന്മദിനമായ ജൂൺ 29 നാഷണൽ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് ദിനം (National Statistics Day) ആയി ആഘോഷിക്കുന്നു.