തുടക്കം: 1960-കളുടെ മധ്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ ആരംഭിച്ച കാർഷികോൽപ്പാദന വർദ്ധനവിനുള്ള വൻ പരിപാടിയാണ് ഹരിത വിപ്ലവം.
ഭക്ഷ്യധാന്യ ഉൽപ്പാദനത്തിൽ സ്വയംപര്യാപ്തത കൈവരിക്കുകയും, പട്ടിണിയും ദാരിദ്ര്യവും ഇല്ലാതാക്കുകയുമായിരുന്നു ഇതിന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം.
ഇന്ത്യയിലെ ഹരിത വിപ്ലവത്തിന്റെ പിതാവായി അറിയപ്പെടുന്നത് M.S. Swaminathan ആണ്.
ലോകത്തിലെ ഹരിത വിപ്ലവത്തിന്റെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നത് Norman Borlaug ആണ്.
പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ:
ഉയർന്ന വിളവ് നൽകുന്ന വിത്തിനങ്ങൾ (HYV Seeds - High Yielding Variety) ഉപയോഗിച്ചു.
രാസവളങ്ങൾ, കീടനാശിനികൾ എന്നിവയുടെ ഉപയോഗം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
നവീന ജലസേചന സൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചു.
കാർഷിക യന്ത്രവൽക്കരണം വ്യാപകമാക്കി.
ഗോതമ്പ്, നെല്ല് എന്നീ ധാന്യങ്ങളുടെ ഉൽപ്പാദനത്തിലാണ് ഹരിത വിപ്ലവം വലിയ മുന്നേറ്റം ഉണ്ടാക്കിയത്. ഇതിൽ തന്നെ പഞ്ചാബ്, ഹരിയാന, പശ്ചിമ ഉത്തർപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് ഇതിന്റെ ഫലം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദൃശ്യമായത്.
1970-കൾക്ക് ശേഷം ഹരിത വിപ്ലവത്തിന്റെ രണ്ടാം ഘട്ടം കൂടുതൽ സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുകയും വൈവിധ്യമാർന്ന വിളകളിലേക്ക് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.
