രാജ്യത്തെ പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും പണവിനിമയം ചുരുക്കുന്നതിനും വേണ്ടി റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI) ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന ഉപായങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് Bank Rate (ബാങ്ക് നിരക്ക്).
വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് കേന്ദ്രബാങ്ക് നൽകുന്ന ദീർഘകാല വായ്പകൾക്ക് ഈടാക്കുന്ന പലിശ നിരക്കാണിത്.
ബാങ്ക് നിരക്ക് ഉയർത്തുമ്പോൾ വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾക്ക് കേന്ദ്രബാങ്കിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന വായ്പകളുടെ ചിലവ് വർദ്ധിക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ ഫലമായി വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് നൽകുന്ന വായ്പകളുടെ പലിശ നിരക്ക് ഉയർത്താൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നു.
ഉയർന്ന പലിശ നിരക്ക് കാരണം ആളുകൾ വായ്പകൾ എടുക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുകയും ഇത് വിപണിയിലെ പണലഭ്യത (Money Supply) കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.