ഒന്നാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി: ഇന്ത്യയിൽ ഒന്നാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത് 1951 ഏപ്രിൽ 1-നാണ്. ഇത് 1956 മാർച്ച് 31 വരെയായിരുന്നു. ഹാരോഡ്-ഡോമർ മാതൃകയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഈ പദ്ധതി പ്രധാനമായും കൃഷിക്കാണ് മുൻഗണന നൽകിയത്.
രണ്ടാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി: 1956 മുതൽ 1961 വരെയുള്ള കാലയളവിലായിരുന്നു രണ്ടാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കിയത്. ഈ പദ്ധതിയാണ് ഇന്ത്യയുടെ വ്യവസായവൽക്കരണത്തിന് ശക്തമായ അടിത്തറയിട്ടത്.
പി.സി. മഹലനോബിസ്: രണ്ടാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയുടെ ആസൂത്രകൻ പ്രശസ്ത ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞനും സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിഷ്യനുമായ പ്രശാന്ത ചന്ദ്ര മഹലനോബിസ് (P.C. Mahalanobis) ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹമാണ് ഇന്ത്യൻ ആസൂത്രണത്തിന്റെ മുഖ്യ ശില്പിയായി അറിയപ്പെടുന്നത്.
പദ്ധതികളുടെ പൊതുലക്ഷ്യങ്ങൾ: ഇന്ത്യയിലെ പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികൾ പ്രധാനമായും ലക്ഷ്യമിട്ടത് സാമ്പത്തിക വളർച്ച, തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുക, സ്വാശ്രയത്വം കൈവരിക്കുക, ആധുനികവൽക്കരണം, സാമൂഹിക നീതി എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുക എന്നതായിരുന്നു.
ആസൂത്രണ കമ്മീഷൻ: ഇന്ത്യയിൽ പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികൾക്ക് രൂപം നൽകിയിരുന്നത് 1950 മാർച്ച് 15-ന് രൂപീകൃതമായ ആസൂത്രണ കമ്മീഷൻ (Planning Commission) ആണ്. 2015 ജനുവരി 1 മുതൽ ഇതിന് പകരമായി NITI Aayog നിലവിൽ വന്നു.
