ഹിമാലയൻ നദികളുടെ സവിശേഷതകൾ
- ഭൂപ്രകൃതി: ഹിമാലയൻ നദികൾ അവയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനങ്ങളിൽ വളരെ കുത്തനെയുള്ള ചരിവുകളിലൂടെയാണ് ഒഴുകുന്നത്. ഇത് ജലവൈദ്യുത ഉൽപ്പാദനത്തിന് ആവശ്യമായ 'potential energy' അഥവാ നിഷ്ക്രിയ ഊർജ്ജം ഉയർന്ന അളവിൽ നൽകുന്നു.
- മലയിടുക്കുകൾ: 'V-shaped valleys' അഥവാ മലയിടുക്കുകൾ നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ട് ഒഴുകുന്നതിനാൽ, അണക്കെട്ടുകൾ (dams) നിർമ്മിക്കാൻ ഇടുങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്. ഇത് നിർമ്മാണച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
- ജലലഭ്യത: ഹിമാലയൻ നദികൾ ഹിമാനികളിൽ (glaciers) നിന്നും ഉത്ഭവിക്കുന്നവയും മൺസൂൺ മഴയെ ആശ്രയിക്കുന്നവയുമാണ് (Perennial rivers). അതിനാൽ വർഷം മുഴുവനും ഇവയിൽ ഉയർന്ന തോതിൽ ജലപ്രവാഹം നിലനിർത്താൻ സാധിക്കുന്നു.
- ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ: ഈ സവിശേഷതകൾ കാരണം, ഇന്ത്യയിലെ ഭൂരിഭാഗം വൻകിട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളും ഹിമാലയൻ നദികളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്:
- ഭക്രാ നങ്കൽ (Bhakra Nangal) പദ്ധതി: സത്ലജ് നദിയിൽ.
- തെഹ്രി (Tehri) അണക്കെട്ട്: ഭാഗീരഥി നദിയിൽ.
- ദുലഹസ്തി (Dulhasti) പദ്ധതി: ചനാബ് നദിയിൽ.
പ്രത്യേക ശ്രദ്ധയ്ക്ക്
ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ നദികളെ പ്രധാനമായും രണ്ട് വിഭാഗമായി തിരിക്കാം. ഹിമാലയൻ നദികൾ (ഹിമാലയത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്) എന്നും ഉപദ്വീപീയ നദികൾ (Peninsular rivers) എന്നും. ഹിമാലയൻ നദികൾക്ക് താരതമ്യേന ആഴം കുറഞ്ഞതും എന്നാൽ വേഗതയേറിയതുമായ ഒഴുക്കുണ്ട്, ഇത് ജലവൈദ്യുതിക്ക് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമാണ്. നേരെമറിച്ച്, ഉപദ്വീപീയ നദികൾ പ്രായം ചെന്നവയും (Old age stage) ചരിവ് കുറഞ്ഞവയുമാണ്, അതിനാൽ വലിയ തോതിലുള്ള ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾക്ക് ഇവ അത്ര അനുയോജ്യമല്ല.