ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ (NHRC) നിലവിൽ വന്നത് 1993-ലെ മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണ നിയമം (Protection of Human Rights Act, 1993) പ്രകാരമാണ്.
ഈ നിയമം 1993 ഒക്ടോബർ 12-ന് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു.
ഇതൊരു ഭരണഘടനാപരമായ സ്ഥാപനമല്ല, മറിച്ച് ഒരു സ്റ്റാറ്റ്യൂട്ടറി ബോഡി (Statutory Body) അഥവാ നിയമനിർമ്മാണ സഭയുടെ നിയമം വഴി നിലവിൽ വന്ന സ്ഥാപനമാണ്.
കമ്മീഷന്റെ ആസ്ഥാനം ന്യൂഡൽഹിയിലാണ്.
കമ്മീഷന്റെ അധ്യക്ഷനായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കാൻ യോഗ്യതയുള്ളത് സുപ്രീം കോടതിയുടെ മുൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ ജഡ്ജി മാത്രമാണ്.
കമ്മീഷന്റെ ആദ്യ ചെയർമാൻ ജസ്റ്റിസ് രംഗനാഥ് മിശ്ര ആണ്.
ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി അധ്യക്ഷനായ ഒരു ഉന്നതാധികാര സമിതിയുടെ ശുപാർശ പ്രകാരമാണ് ചെയർമാനെയും അംഗങ്ങളെയും നിയമിക്കുന്നത്.
അധ്യക്ഷന്റെയും അംഗങ്ങളുടെയും കാലാവധി 3 വർഷം അല്ലെങ്കിൽ 70 വയസ്സ് വരെയാണ് (ഏതാണോ ആദ്യം വരുന്നത് അതനുസരിച്ച്).
സംസ്ഥാന തലത്തിൽ മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷനുകൾക്കും ഈ നിയമപ്രകാരം വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.