Question

ഇന്ത്യയിലെ പഞ്ചായത്തിരാജ് സംവിധാനത്തിന്റെ അടിത്തറയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന കമ്മിറ്റി ഏതാണ് ?

• A. അശോക് മേത്ത കമ്മിറ്റി
• B. ബൽവന്ത്രായിമേത്തകമ്മിറ്റി
• C. എൽ. എം. സിംഗ്വിക്കിമ്മിറ്റി
• D. ജി. വി. കെ. റാവു കമ്മിറ്റി

Answer 1

Answer:

B. ബൽവന്ത്രായിമേത്തകമ്മിറ്റി

ബൽവന്ത് റായ് മേത്ത കമ്മിറ്റി (Balwant Rai Mehta Committee)

• രൂപീകരണം: 1957-ൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഈ കമ്മിറ്റിയെ നിയമിച്ചു.

• പ്രധാന നിർദ്ദേശം: 'ജനാധിപത്യ വികേന്ദ്രീകരണം' (Democratic Decentralization) എന്ന ആശയം ആദ്യമായി മുന്നോട്ടുവെച്ചത് ഈ കമ്മിറ്റിയാണ്.

• ത്രിതല പഞ്ചായത്തിരാജ്: ഇന്ത്യയിൽ ത്രിതല പഞ്ചായത്തിരാജ് സംവിധാനം (Three-tier system) നടപ്പിലാക്കാൻ ശുപാർശ ചെയ്തത് ഇതാണ്. ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ:

  • ഗ്രാമതലത്തിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്

  • ബ്ലോക്ക് തലത്തിൽ പഞ്ചായത്ത് സമിതി

  • ജില്ലാതലത്തിൽ ജില്ലാ പരിഷത്ത്

• പ്രാധാന്യം: പഞ്ചായത്തിരാജ് സംവിധാനത്തിന്റെ 'ശില്പി' (Architect of Panchayati Raj) എന്നറിയപ്പെടുന്നത് ബൽവന്ത് റായ് മേത്തയാണ്.

• ചരിത്രപരമായ നേട്ടം: ഈ കമ്മിറ്റിയുടെ ശുപാർശ പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ പഞ്ചായത്തിരാജ് സംവിധാനം ആദ്യം നടപ്പിലാക്കിയ സംസ്ഥാനം രാജസ്ഥാൻ ആണ് (1959 ഒക്ടോബർ 2-ന് നാഗൗറിൽ).