ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന രോഗകാരികളായ ബാക്ടീരിയകൾ, മറ്റ് കോശാവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെ കോശത്തിനുള്ളിലാക്കി വിഴുങ്ങി നശിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ഫാഗോസൈറ്റോസിസ് (Phagocytosis). ഈ ധർമ്മം നിർവ്വഹിക്കുന്ന ശ്വേതരക്താണുക്കളെ (WBC) ഫാഗോസൈറ്റുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ന്യൂട്രോഫിൽ (Neutrophil): ശരീരത്തിൽ ഒരു അണുബാധ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഏറ്റവും ആദ്യമെത്തുന്ന ശ്വേതരക്താണുക്കളാണിവ. ഇവ വളരെ വേഗത്തിൽ ബാക്ടീരിയകളെ ഫാഗോസൈറ്റോസിസ് വഴി നശിപ്പിക്കുന്നു.
മോണോസൈറ്റ് (Monocyte): രക്തത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ശ്വേതരക്താണുക്കളാണ് മോണോസൈറ്റുകൾ. ഇവ പിന്നീട് കോശങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച് മാക്രോഫാജുകളായി മാറാറുണ്ട്.
മാക്രോഫാജസ് (Macrophages): മോണോസൈറ്റുകളിൽ നിന്ന് രൂപാന്തരപ്പെടുന്ന ഇവ, ശരീര കോശങ്ങൾക്കിടയിൽ കാണപ്പെടുകയും വലിയ അളവിൽ ബാക്ടീരിയകളെയും മറ്റ് അന്യവസ്തുക്കളെയും വിഴുങ്ങി നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ബേസോഫിൽ (Basophil): ബേസോഫിലുകൾക്ക് ഫാഗോസൈറ്റോസിസ് ശേഷി ഇല്ല. ഇവ പ്രധാനമായും അലർജി (Allergic reactions), വീക്കം (Inflammation) എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രവർത്തിക്കുകയും 'ഹിസ്റ്റമിൻ', 'ഹെപ്പാരിൻ' തുടങ്ങിയ രാസവസ്തുക്കൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്.